Glutamik asit en yaygın esansiyel olmayan amino asitlerden biridir. Alman kimyager Karl Ritthausen glutamik asiti buğday gluteninden 1866 yılında izole etmiştir. Kimyasal yapısı ise 1890’da keşfedilebilmiştir.

Kimyasal Yapısı

Structure of Glutamic Acid

Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri

IUPAC Adı: (2S)-2-Aminopentandioik asit

Sembol: Üç harfli kodu – Glu. Tek harfli kodu – E

Moleküler Ağırlık (Molar Kütle): 147.12926 g/mol

Formülü: C5H9NO4

Kanonik Formatı: C(CC(=O)O)C(C(=O)O)N

İzomerik Formatı: C(CC(=O)O)[C@@H](C(=O)O)N

InChIKey (Uluslararası Kimyasal Tanımlayıcı): WHUUTDBJXJRKMK-IQTGVIGADK

CAS Numarası: 56-86-0

MDL Numarası: MFCD00002634

Erime Noktası: 205 °C

Sudaki Çözünürlüğü: 7,5 g/L (25 °C) pKa: -2,19 ; pKb: -9,67

2D Molfile (Kimyasal Tablo Dosyası): Molfile dosyasını al (Uzantıyı .mol diye kaydediniz.)

3D PDB Dosyası (Kimyasal Yapı Dosyası): PDB dosyasını al (Uzantıyı .pdb diye kaydediniz.)

Diğer İsimleri: alfa-Aminoglutarik asit; L-2-Aminoglutarik asit; 1-Aminopropan-1,3-dikarboksilik asit; Glusate; Glutacid; L-Glutaminik asit; Glutaminol; Glutaton; (S)-2-Aminopentandioik asit

Rolü Nedir?

Bu amino asit merkezi sinir sistemindeki nöronları ateşleyen (aktifleştiren) nörotransmitterlerden biridir. Ayrıca glutamik asit insan beyninde ve omurgasında Glutamin yada Gama-Aminobütirik aside dönüştürülmüş ana uyarıcı nörotransmiter olarak bilinmektedir. Bu amino asit hücrelerin düzgün çalışması için gereklidir. Esansiyel olmayan amino asit olarak bilinmektedir yani vücut bu amino asidi kendisi üretebilir.

Kan-beyin bariyerinden direkt geçebilen nadir maddelerden biri olmak bu amino asidin beyin fonksiyonlarını desteklediğini gösterir. Diğer bir ifadeyle Glutamik asit insan beyninin birincil gıdası sonucu çıkarılabilir. Beyne vardığında metabolizmada atık ürün olarak bilinen amonyak, glutamik aside katılarak glutamini oluşturur. Bu dönüşüm beynin detoksife yönteminin tek yolu olarak bilinir. Oluşan glutaminin beyin için önemli olan antioksidan özellikleri olduğu da bilinmektedir.

Yararları

Glutamik asitin kimyasal mesajcı olarak bilinmesi, zekayı geliştirmeye yardımcı olduğunu da göstermektedir. Mesajcı olarak bilinmesi; berrak bir zihin oluşumunu, ussal uyanıklığı ve modu arttırabildiği anlamına gelir. Bu da bu amino asidin neden Parkinson, yorgunluk, zeka geriliği, şizofreni, kas distrofisi ve alkolizmin tedavisinde kullanıldığını açıklıyor. Ayrıca bu amino asit; potasyumun (önemli bir mineral) kan beyin bariyerinden omurilik sıvısına doğru gidip gelmesine yardımcı olduğuna inanılmaktadır.

Glutamik asit kas hücrelerini detoksifiye etme özelliği ile de bilinir. Örneğin yoğun egzersiz sırasında kaslardaki amonyak seviyesi hızla artar ve tıpkı beyinde olduğu gibi açığa çıkan amonyak glutamik asite bağlanarak glutamin oluşturur. Glutamik asit Kreb’s döngüsünde aracı olarak kullanılır bu da karbonhidrat metabolizması için önemlidir.