Lizin, 1889 yılında Drechsel tarafından ‘kazein’den (süt proteini) izole edilerek keşfedilmiştir. Ancak üç yıl sonra yapısı açıklığa kavuşmuştur. 1928’de Vichery ve Leavenworth, kristal yapısını hazırlamayı başarabilmişlerdir. Son olarak yapılan çalışmalarda ise Fischer ve Weigert; 7-siyanopropilmalonik esteri, nitröz asitle işleyerek sentezini tamamlamışlardır.

Kimyasal Yapısı

Structure of Lysine

Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri

IUPAC Adı: (2S)-2,6-Diaminohekzanoik asit

Sembol: Üç harfli kodu – Lys. Tek harfli kodu – K

Moleküler Ağırlık (Molar Kütle): 146.18756 g/mol

Formülü: C6H14N2O2

Kanonik Formatı: C(CCN)CC(C(=O)O)N

İzomerik Formatı: C(CCN)C[C@@H](C(=O)O)N

InChIKey (Uluslararası Kimyasal Tanımlayıcı): KDXKERNSBIXSRK-RJFJIGAVDG

CAS Numarası: 56-87-1

MDL Numarası: MFCD00064433

Erime Noktası: 215 °C

Sudaki Çözünürlüğü: ;1500 g/L (25 °C) pKa –  2,18 ; pKb –  8,95

2D Molfile (Kimyasal Tablo Dosyası): Molfile dosyasını al (Uzantıyı .mol diye kaydediniz.)

3D PDB Dosyası (Kimyasal Yapı Dosyası): PDB dosyasını al (Uzantıyı .pdb diye kaydediniz.)

Diğer İsimleri: (S)-2,6-Diamino-hekzanoik asit

Vücuttaki Fonksiyonları

Lizin, vücudumuzda bulunan proteinler için gerekli olan bir amino asittir. Bu amino asit, aynı zamanda kas proteini yapımı ve kalsiyumu absorbe etmeye yarar. Vücutta antikor, enzim ve hormon üretimine yardımcı olurken cerrahi travmaların da hızlı iyileşmesini sağlar. Bu amino asit, nöbetleri engelleme ve merkezi sinir sistemini etkisi altına alma yeteneğine sahiptir.

Lizin, esansiyel bir amino asit olduğu için vücudumuz tarafından üretilemez fakat oldukça önem arz eder.

Bu amino asit proteinlerin yapı taşı olan bir amino asittir. Kolestrol seviyesini ayarlayan karnitinin üretiminde; yağ asitlerini enerjiye dönüştürmede ve büyümede önemli bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda; kemiklerde, ciltte, kıkırdakta ve tendonda bağ dokularının kolajen oluşumlarında yer alırken, vücudun kalsiyumu emmesini de kolaylaştırır.

Lizin, hayvansal gıdalarda bolca bulunduğundan, tüketen insanlar kolaylıkla vücutlarına almaktadırlar. Fakat veganlar, fasulye tüketmeyen insanlar ve sporcular lizin takviyesine ihtiyaç duyabilirler. Bu amino asit yeteri kadar vücuda alınmadığında; yorgunluk, bulantı, baş dönmesi, büyümede gecikme ve üreme problemleri gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu durumda vegan insanlar, bol bol fasulye, mercimek gibi baklagilleri tüketerek lizin seviyelerini arttırabilirler.

Faydaları

Yapılan çalışmalar lizinin, uçuk ve genital herpes gibi durumların önüne geçebileceğini kanıtlar niteliktedir. Yapılan farklı çalışmalar ise bu amino asidin, idrarla kaybedilen kalsiyumun azaltılmasını ve kalsiyumun kolaylıkla emilmesini sağladığını göstermiştir. Bu da bizlere; osteoporoz dan kaynaklanan kemik dokusunun azalmasının, lizin ile önüne geçilebileceğini kanıtlamaktadır.